کتاب های نشر مخاطب

معرفی کتاب

  

قوميت: نژادپرستي، طبقه و فرهنگ

مولف: استيو فنتون

1553 بازدید 5 امتیاز با 1 رای

  • نوع: ترجمه
  • ناشر: نشر مخاطب
  • سال انتشار: 1394
معرفی کتاب:

کتاب «قوميت: نژادپرستي، طبقه و فرهنگ» در نوع خود کتاب مفيد و قابل استفاده‏اي در مطالعات قومي است. اشاره به محورهاي اصلي کتاب مشخص خواهد کرد تا چه ميزان اين کتاب مي‏تواند براي اين حوزه به‏طور عام و به‏طور خاص در ايران قابل بهره ‏برداري باشد. مطالعه اين کتاب نشان مي‏دهد چند وجه مهم در يک متن باهم درنظر گرفته شده است: نکته نخستي که توجه مخاطب را به اين کتاب جلب مي‏کند واژه نژادپرستي است و بلافاصله اين پرسش به ذهن متبادر مي‏گردد که آيا ما همچنان با مباحث نژادي در ارتباط هستيم و ممکن است علي‏رغم تمام فجايعي که تلقي نژادپرستانه مثلاً از نوع هيتلري در جهان داشته، همچنان شاهد تداوم آن هستيم. با مطالعه اين کتاب مشخص خواهد شد که نه تنها کتاب سعي دارد نسبت معنايي قوميت و نژاد و چگونگي کاربرد آن را در سطح عمومي اجتماعي توضيح دهد، در عين حال بر اين باور است که نژادپرستي علي‏رغم انکار آن در جهاني که در آن زيست مي‏کنيم، وجود دارد. نشان دادن تداوم پنهان اين مفهوم با تمام لوازم ناخوشايندش در لايه‏هاي زندگي انسان رويکرد مترقي اين کتاب را نشان مي‏دهد.

از وجه نظري کتاب سعي دارد قوميت را از بعد ازلي‏انگاري/ابزاري، عملي/قانوني، رابطه/فرايند، خُرد/کلان و فعال/غيرفعال ببيند. اين نگاه چندوجهي نظري و نشان دادن عملي آن در کتاب، پرداختي واقعي‏تر به قوميت و نوعي جامع‏نگري در مطالعه قوميت و رهيافت ترکيبي به موضوع را نشان مي‏دهد. اين وجوه نظري به ابعاد تصوري و عيني قوميت در جوامع مختلف مي‏پردازد.

وجه سومي که کتاب به آن نظر دارد اشاره تاريخي به قوميت و سير تاريخي آن از چند سده گذشته تا پايان سده بيستم است که شناخت قابل‏توجهي از منظر شناخت اقوام ديگر و روند تاريخي فراهم مي‏سازد. در اين کتاب دوره‏هاي برده‏داري/پسابرده‏داري، استعماري/پسااستعماري، ملت ـ دولت و گسترش سرمايه‏داري، اقليت‏هاي بومي و ملي‏گرايي قومي را مورد شناسايي قرار مي‏دهد که اين نوع سير تاريخي و به يک معني گونه‏اي دسته‏بندي و طبقه‏بندي از قوميت را نيز معرفي مي‏کند. در اين مطالعه تاريخي کشورهاي آمريکا، بريتانيا و ديگر کشورهاي اروپايي، مالزي و هاوايي مورد مطالعه عملي و مصداقي قرار گرفته است. در واقع نه تنها شناختي از سير تاريخي قوميت‏هاي اصلي و نوعي دسته‏بندي از آن ارايه مي‏شود، خواننده از برخي از مهمترين کشورهاي داراي سابقه قومي و حتي نژادپرستي آگاهي مناسبي کسب مي‏کند.

کتاب همچنين به ابعاد مختلف موضوع قوميت و نژاد اشاره دارد. ابعاد سياسي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي از قوميت مشخص مي‏سازد که بسترهاي مختلف اجتماعي در شکل‏گيري انواع مختلف قوميت و تجربه اجتماعي خاص اقوام مختلف بسيار مهم است. بر همين اساس نويسنده معتقد است که در دسته‏بندي اقوام، قراردادن آنها در يک طبقه‏بندي ممکن است باعث سوءفهم موضوع گردد؛ اين موضوع در شروع دهه 90 سده بيستم و طرح «انفجار اقوام» در عصر جهاني‏شدن اين مشکل را مطرح کند که چرا تنها برخي از کشورها شاهد انفجار قومي هستند و کشورهاي ديگر داراي تجربه قومي در عصر جهاني‏شدن بروز و ظهور يکباره نيافتند. در پرداختن به اين موضوع تمايز ميان باززايي، برگشت‏پذيري و نوزايي اقوام در عصر جهاني شدن نبايد با هم خلط گردد.

در عين حال موضوع طبقه امري جدي در مطالعه قومي است. پرداختن به طبقه لزوماً نشانه برداشت مارکسيستي نويسنده به بحث نيست بلکه تأکيد بر اين موضوع است که عدم‏پذيرش رويکرد مارکسيستي نبايد ما را از تبيين مهم مفهوم طبقه بازدارد. بر همين اساس، کتاب در عين نگاه طبقاتي به موضوع بحث فرهنگي به قوميت را نيز مورد توجه قرار مي‏دهد و قرار گرفتن اين دو در کنار هم نشان مي‏دهد که جامعه‏شناسي مارکس و وبر هر کدام تنها وجهي از يک پديده اجتماعي را روشن مي‏سازند. نويسنده در کتاب نشان مي‏دهد که بخشي از تداوم نژادپرستي به‏واسطه مباحث اقتصادي و طبقاتي است که همچنان در ايالات متحده آمريکا و بريتانيا و اروپا قابل مشاهده است و بخشي به خاطر برداشت فرهنگي مبتني بر سفيد/سياه، برتر/پست شکل گرفته است. به همين دليل نويسنده معتقد است که آمريکا و کشورهاي اروپايي و بريتانيا همچنان از نظر اجتماعي نژادپرست هستند و اين سازه تاريخي و فرهنگي در اين بسترها همچنان تداوم دارد.

در کنار تمامي وجوه مختلفي که تاکنون در کتاب به آن پرداخته شده است، يک بحث کليدي ديگر نيز در کتاب مورد توجه بوده است؛ بحث تقابل روندهاي جهانشمول‏گرايانه در مقابل خاص‎گرايانه يا سطوح جهاني و محلي قوميت مورد بحث و بررسي جدي قرار مي‌گيرد. نياز به نيروي کار ارزان قيمت، مهاجرت کارگران به بازارهاي بين‏المللي، جنسيتي شدن بازارهاي جهاني، گسترش ملت ـ دولت و نظام سرمايه‏داري در جهان باعث پيوند جدي اين سطوح متفاوت شده است. در همين جا بحث بسيار مهمي که کتاب به آن اشاره دارد اين است که آيا سرمايه‏داري باعث ايجاد و گسترش نژادپرستي در جهان شده است؟ به عبارت ديگر «منطق سرمايه» در درون خود براي کسب سود بيشتر دست به هرگونه اقدام اعم از برده‏داري، استعمار، سرکوب، خفقان، سلطه فرهنگي و اجتماعي، به حاشيه‏راندن بوميان مناطق مختلف کرده است. سرمايه‏داري در عين اين‏که نوعي جهاني شدن و جهانشمولي يا حتي نوعي سياست شناسايي را در مقابل سياست افتخار به تعبير چارلز تيلر تبليغ مي‏کند، در واقع اين نوع خاص‎گرايي يا به تعبير بهتر نژادپرستي، محصول خاص تاريخي گسترش فرهنگ غربي/اروپايي به ديگر نقاط جهان است. هرچند کتاب سعي دارد با استناد به مباحث ديکوتر از چين و امپراتوري‏هاي گذشته و يا نظام سوسياليستي اتحاد جماهير شوروي نشان دهد که در نظام‏هاي ديگر نيز امکان رخداد نژادپرستي مسبوق به سابقه بوده، اما نافي نژادپرستي موجود در جهانگشايي اروپايي و غربي نيست. آيا روال پيشرفت تاريخي و جهانشمول‏گرايي وجود دارد که بتواند در عمل روالي را ايجاد کند که عوارض نژادي را در پي نداشته باشد و روال زيستي انساني‏تر به جهان معرفي کند؟ اين پرسشي از منظر جامعه‏شناسي تاريخي است که به لطف اين کتاب قابل بررسي بيشتر است. تمام موارد بالا مترجمان را برآن داشت تا اقدام به ترجمه اين اثر ارزشمند به زبان فارسي کنند. اين کتاب نخستين اثر استيو فنتون به زبان فارسي است و به نوعي معرفي اين استاد برجسته‏ي جامعه‏شناسي انگليسي قوميت به جامعه کتابخوان کشور است که اميدواريم در مطالعات بعدي قوميت در ايران مورد توجه قرار گيرد.

 

  • Currently 5/5 Stars.
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
نظرات

ارسال
در حال حاضر هیچ نظری ثبت نشده است. شما می توانید اولین نفری باشید که نظر می دهید.

جستجو در کتاب ها


عنوان:

مولف:

مترجم:

شابک:

شماره کتابشناسی ملی:

معرفی کتاب:

طراحی سایت: ایز وب